Trudna sztuka babienia. Kultura medyczna Polski II połowy XVIII wieku

Pojęcie sztuki babienia niewątpliwie należy do zagadnień o wyjątkowo szerokim zakresie. Sztuka babienia bowiem to umiejętność odbierania porodów, opieki nad matką i jej nowo narodzonym dzieckiem, sztuka wymagająca dużych umiejętności i medycznej wiedzy. Niniejsza książka jest opowieścią o poziomie tej sztuki w Polsce II połowy XVIII w., etapach jej rozwoju i zajmujących się nią osobach. Jednocześnie stanowi analizę wydawanych w tym okresie poradników medycznych – analizę, która z jednej strony zwraca uwagę na zjawisko kształtowania się kultury medycznej w czasach rządów Stanisława Augusta Poniatowskiego, z drugiej, pozwala przyjrzeć się roli, jaką w tym procesie odegrała kobieta. To ona – jako położnica – pacjentka, matka, położna – baba, akuszerka, mamka – staje się tu kluczową postacią. W książce znajduje się nie tylko charakterystyka każdej z jej ról, ale rozważania na temat osiemnastowiecznego piśmiennictwa medycznego – układu zawartych w poszczególnych dziełach treści i widocznych w owym czasie tendencji wydawniczych. Podjęta próba rekonstrukcji poziomu opieki okołoporodowej w Polsce II połowy XVIII w. jest więc rozprawą z pogranicza literaturoznawstwa, kulturoznawstwa i historii medycyny. Połączenie tych elementów daje szansę uchwycenia różnorodności problemów i opisania zjawisk, które mimo iż naturalnie od zawsze obecne i determinujące ludzką egzystencję, mogą po prostu fascynować.


Spis treści: WSTĘP s. 7
ROZDZIAŁ 1. Kultura medyczna w okresie rządów Stanisława Augusta Poniatowskiego s. 14
ROZDZIAŁ 2. Miejsce kobiety w społeczeństwie polskim doby oświecenia s. 32
ROZDZIAŁ 3. Oświeceniowe książki o zdrowiu, chorobie i sztuce leczenia s. 48
ROZDZIAŁ 4. Polskie piśmiennictwo położnicze II połowy XVIII wieku. Próba uporządkowania s. 69
ROZDZIAŁ 5. Tajniki sztuki babienia s. 85
5.1. Początek s. 90
5.2. Oczekiwanie s. 95
5.3. Rozwiązanie s. 102
5.4. Powrót s.108
5.4. Nowe życie s.112
ROZDZIAŁ 6. Wizerunki kobiet w poradnikach medycznych s. 117
6.1. Położnica s. 118
6.2. Baba, położna, akuszerka s. 123
6.3. Mamka s. 129
ZAKOŃCZENIE s. 135
BIBLIOGRAFIA s. 138
STRESZCZENIE s. 151
SUMMARY s. 152
INDEKS OSOBOWY s. 153