Rola historyczna Kozactwa dońskiego w walce z Turkami i Tatarami w jego najbardziej bohaterskim okresie (1637–1642)

Pojęcie Kozaczyzna w Polsce jednoznacznie wiąże się z Ukrainą i Kozakami zamieszkującymi nad Dnieprem. Historia Kozaczyzny dońskiej rzadko pojawia się w polskiej historiografii. Nie wiąże się bezpośrednio z dziejami państwa polsko-litewskiego, dlatego nie­- zbyt często jest obiektem zainteresowania polskich historyków. Odnaleziony w lwowskim archiwum rękopis pracy doktorskiej Jana Okołota, powstał na Uniwersytecie Wiedeńskim i został tam obroniony w 1922 roku. Prezentowana wersja, pow­s­ta­ła w latach 1926–1928 w wyniku procesu nostryfikacji dyplomu doktorskiego, dzięki namowom profesorów Adama Szelągowskiego i Stanisława Zakrzewskiego. Jest to unikalna w polskiej historiografii, nie znana, a mająca już blisko 100 lat, jedyna taka próba ujęcia losów Kozaczyzny dońskiej, w okresie jej szczytu potęgi w XVII wieku. Powinna zająć należne jej miejsce w polskiej kulturze.
opracowanie, wstęp naukowy, przygotowanie do druku Maciej Franz
Archiwum Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Koncepcja utworzenia serii wydawniczej ma pozwolić nie tylko na wprowadzenie do obiegu historiograficznego najcenniejszych, a dotąd nieznanych prac, ale jednocześnie ma wskazać wagę i znaczenie prac badawczych po­dejmowanych nie tylko współcześnie, ale również wcześniej, w tym także w pierwszej połowie XX wieku. Ówczesny warsztat naukowy był inny niż obecnie. Inaczej konstruowano rozprawy doktorskie, kładąc nacisk na inne elementy. Obecnie publikacja tamtych dysertacji doktorskich pozwoli lepiej zrozumieć sposób, w jaki postrzegano krąg badawczy, do jakich zespołów docierano, jak budowano tezy badawcze i jak starano się je weryfikować. To, jak można sądzić, pozwoli lepiej zrozumieć specyfikę lwowskiej szkoły historycznej z pierwszej połowy XX wieku, która kontynuowała najlepsze tradycje polskiej szkoły historyków lwowskich. Oni to w XIX wieku znacząco przyczynili się do powstania polskiej historiografii, a następnie wytyczyli jej pierwsze obszary badawcze. Lwów, obok Krakowa i działającego tam Uniwersytetu Jagiellońskiego, był w tamtym czasie miejscem szczególnie ważnym dla rozwoju polskiej historiografii.
Spis treści
Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
Część 1. Opracowanie
Koncepcja serii wydawniczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
Omówienie zespołu archiwalnego Archiwum Państwowego Obwodu Lwowskiego
(Derżawnij Archiw Lwiwskoj Oblasti) fond 26 . . . . . . 31
Zasady edycji źródłowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
Kozaczyzna dońska w polskiej historiografi i . . . . . . . . . . 57
Rękopis i jego Autor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
Część 2. Rękopis
Jan Okołot, Rola historyczna Kozactwa dońskiego w walce z Turkami i Tatarami w jego najbardziej bohaterskim okresie (1637–1642) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
Kilka słów podsumowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
Indeks nazw geografi cznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
Indeks nazwisk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
Анотація . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167

1. Jan Okołot, Rola historyczna Kozactwa dońskiego w walce z Turkami i Tatarami w jego najbardziej bohaterskim okresie (1637–1642).

2. Teodor Zagalak, Bunt Krzysztofa Kosińskiego 1591–1593.

3. Antoni Łukaszewski, Rok 1638 w dziejach stosunków polsko-kozackich (Bunty Ostrzanina, Skidana i Huni).

4. Maria Dobrowolska, Udział szlachty w powstaniu B. Chmielnickiego (164–1657).

5. Eustachy Jurków, Paweł Tetera, hetman Ukrainy prawobrzeżnej w l. 1662–1665 (Rola polityczna).

6. Franciszek Wiśmierski, Doroszenko na Sobieskiego w latach 1665–1676.

7. Franciszek Owadiuk, O polskim hetmanie XVII wieku Mikołaju Potockim.