LISTY HETMAŃSKIE RODU POTOCKICH · TOM II · KORESPONDENCJA STANISŁAWA REWERY POTOCKIEGO · HETMAN POLNY KORONNY 1652–1654 · HETMAN WIELKI KORONNY 1654–1667

Korespondencja hetmańska obejmująca okres od połowy XVII do połowy XVIII wieku, to bezcenne źródło do dziejów Rzeczypospolitej. Idea zebrania, opracowania a następnie wydania listów pięciu hetmanów wywodzących się z rodziny Potockich herbu Pilawa, narodziła się jako odpowiedz na pojawiające się postulaty, niedostatecznego wykorzystania epistolografii w badaniach nad dziejami państwa polsko-litewskiego. Listy wytwarzane w otoczeniu kolejnych hetmanów koronnych, a kierowane do najważniejszych osób w państwie, stanowiły i stanowią doskonałe źródło pokazujące mechanizmy rządzenia państwem, kierowania jego armia, naświetlając jednocześnie wszelkie wady i zalety ówczesnej polityki. Podobnie jak listy kierowane od tychże osób do samych hetmanów. Rozproszone w wielu archiwach, znajdujących się na terenie kilku krajów Europy, często nie dość znane, nie były wykorzystywane przez historyków, w sposób na jaki zasługują. Oddawana w ręce Czytelników seria „Listów hetmańskich rodu Potockich” ma być próba naprawienia tej sytuacji i wprowadzenia do szerokiego obiegu naukowego listów, które jak można mieć nadzieje, są świadkiem swoich czasów i dziś uzyskują ponownie okazje by przemówić. Listy hetmanów z rodziny Potockich wydane w ramach Serii
MONUMENTA POLNIAE EPISTOLARIA

Tom I. KORESPONDENCJA MIKOŁAJA POTOCKIEGO

Tom II. KORESPONDENCJA STANISŁAWA REWERY POTOCKIEGO

Tom III. KORESPONDENCJA SZCZĘSNEGO KAZIMIERZA POTOCKIEGO

Tom IV. KORESPONDENCJA ANDRZEJA POTOCKIEGO

Tom V. KORESPONDENCJA JÓZEFA POTOCKIEGO
Stanisław Rewera Potocki urodził się ok. 1589 roku. Był synem Andrzeja Potockiego kasztelana kamienieckiego. Początkowo jako kuzyn Mikołaja Potockiego hetmana wielkiego koronnego, pozostawał w jego cieniu, stabilnie jednak rozwijając swoja karierę. Wykształcenie wojskowe zdobywał u boku hetmana Stanisława Koniecpolskiego, walcząc z Kozakami i Szwedami. Potocki obciążony został za porażkę pod Górznem w 1629 roku, co zahamowało dobrze rozwijającą się jego karierę w wojsku koronnym. W efekcie tego buławę polną koronną otrzymał z rąk króla dopiero w 1652 roku. W 1630 roku uczestniczył w tłumieniu powstania kozackiego Tarasa Fedorowicza, a rok później został senatorem Rzeczypospolitej, uzyskując godność wojewody bracławskiego. Kolejne lata to kampanie wojenne, nowe urzędy, godności. Wybuch powstania Bohdana Chmielnickiego wyniósł go do najważniejszych stanowisk w armii i to już w 1648 roku, gdy po klęsce hetmanów pod Żółtymi Wodami i Korsuniem, powołano go do rady wojskowej nowych regimentarzy. Dostrzegano jego doświadczenie, ale także ostrożność w podejmowaniu decyzji. Dopiero jednak śmierć Mikołaja Potockiego w 1651 roku i Marcina Kalinowskiego, rok później, przyniosła mu samodzielność w dowodzeniu wojskiem. Już po dwóch latach, tj. w 1654 roku otrzymał buławę wielką. Jego czas hetmaństwa, to okres kryzysu państwa i armii. Wojny z Kozakami, Moskwą, Szwedami, Siedmiogrodem, czy też wojna domowa, przynosiły ogrom wyzwań przed którymi stanął. Był w tych latach, do swojej śmierci w 1667 roku, jednym z najważniejszych polityków, na trwałe wpisując się losy Rzeczypospolitej.