Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego nowej serii t. XX (XXXI)

Od Redaktora
Wydanie tomu 20 nowej serii „Rocznika Polskiego Towarzystwa Heraldycznego” zbiega się w czasie z ważnymi wydarzeniami w zakresie heraldyki. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego skierował w 2021 r. do konsultacji społecznych projekt ustawy o symbolach narodowych. Nasze Towarzystwo zajęło stanowisko, wskazując na kilkudziesięciu stronach na poważne błędy występujące w projekcie tej ustawy. Z niezrozumiałych powodów na stronach Centrum Legislacyjnego Rządu nie pojawiło się nasze stanowisko. Na razie oczekujemy na rozwój spraw związanych z projektem ustawy [w 2022 roku Minister skierował nowy projekt Ustawy do konsultacji, 8 II 2022]. W zależności od dalszych kroków ustawodawcy opublikujemy nasz komentarz. Jedną z kontrowersji w projekcie ustawy jest próba wprowadzenia dwóch flag — narodowej i państwowej. Pomimo tego, że w trakcie konsultacji przesyłaliśmy do Ministerstwa nasze uwagi ten pomysł pojawił się w treści opublikowanego projektu. W tomie dr hab. prof. UŁ Marek Adamczewski publikuje tekst wskazujący na błędne założenia takiego pomysłu. Symbolice państwowej poświęcił także ten autor omówienie zakończonego w 2021 r. grantu badawczego pt. „Orzeł Biały. Źródła do historii herbu państwa polskiego w latach 1815–2015”. Ze względu na wagę tego tematu, także w kontekście wyżej wspomnianego projektu ustawy, omówienie grantu znalazło się na łamach „Rocznika”.
Heraldyce państwowej poświęcony jest również tekst dr. Macieja D. Kossowskiego, a właściwie pierwszemu herbowi monarchy elekcyjnego — Henryka I i jego długiemu trwaniu w systemie monarszych herbów francuskich.
Badania dotyczące stricte heraldyki pojawiają się na łamach naszego pisma rzadko. Tym razem problematyka jednego z elementów herbów miejskich (i nie tylko) na obszarze Królestwa Pruskiego, a mianowicie korony murowej, stała się przedmiotem rozważań dr hab. prof. US Agnieszki Gut. Temat ten, ciekawy i wymagający dalszych badań dla innych obszarów Europy i Polski, także w kontekście współczesnej heraldyki, mam nadzieję będzie jeszcze zagadnieniem poruszanym na łamach „Rocznika”.
O szlachcie ruskiej kontynuuje swoje rozważania i prezentację wykazów dr hab. prof. UW Henryk Litwin.
Po raz pierwszy pojawia się na łamach „Rocznika” artykuł z pogranicza historii literatury i heraldyki, a jednocześnie poświęcony heraldyce imaginacyjnej. Agnieszka Żurek ze znawstwem prezentuje świat herbów i symboli heraldycznych pojawiających się w twórczości J.R.R. Tolkiena. Zamieszczone w tekście ilustracje uzyskały po raz pierwszy zgodę właścicieli praw autorskich do twórczości J.R.R. Tolkiena do publikacji, co szczególnie — obok opisu zjawiska — podnosi walor poznawczy tego artykułu (tekst ten w wersji angielskojęzycznej zostanie opublikowany na zaproszenie redakcji „The Coat of Arms” w 2022 lub 2023 r.).
Tom kończą recenzje z prac polskich i obcych.
Sławomir Górzyński
Redaktor Naczelny Rocznika i Prezes Polskiego Towarzystwa Heraldycznego
ORCID: 0000-0001-6067-4355
DOI: 10.36693/RPTHer.2021.01


"Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego"


Od Redaktora — Sławomir Górzyński . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

Marek Adamczewski — O zakończeniu prac w ramach grantu pt. „Orzeł Biały. Źródła do historii herbu państwa polskiego w latach 1815–2015” i o publikacji kończącej ten etap badań nad źródłami do historii Orła Białego . . . . . . . . . . . 5
ROZPRAWY I STUDIA
Marek Adamczewski — O wyższości estetyki obywatelskiej, logiki prawniczej i pragmatyki polityczno-urzędniczej nad polską tradycją historyczną i heraldyczną. Uwagi historyka po przeczytaniu petycji nr BKSP-144-IX-207/20 z 2020 r. . . . . . . . . . . . . 11
Henryk Litwin — Szlachta ruska Rzeczypospolitej. Szlachta — posesjonaci województw inkorporowanych w 1569 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
Agnieszka Gut — Korona murowa w herbach miast Królestwa Pruskiego w świetle urzędowych przepisów heraldycznych (do 1918 r.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93
Piotr P. Bajer — Piæ Et Fortiter: nieznany herb Jerzego Benneta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
Maciej Dariusz Kossowski — Pierwszy poelekcyjny herb Rzeczypospolitej a herb z godłami Polski i Litwy króla Francji Henryka III na druku z 1579 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
Agnieszka Żurek — Motywy heraldyczne w legendarium J.R.R. Tolkiena . . . . . . . . . . . . 139
RECENZJE
Łukasz Ćwikła — Waldemar Fronczak, Herb Prus II zwany Wilczymi Kosami do początków XVI wieku, Wydawnictwo Forgen, Starowa Góra 2021, ss. 330, tab., ilustr. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
Sławomir Górzyński — Recenzja pracy: Miacheal Göbl, Wappen-Lexikon der habsburgischen Lander Edition Winkler-Hermanden, Schleinbach 2017 (wydanie drugie) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180