30-lecie Komisji Badań nad Historią Syberii Polskiej Akademii Nauk

Tom 30-lecie Komisji Badań nad Historią Syberii Polskiej Akademii Nauk prezentuje dorobek Komisji Syberyjskiej PAN, powołanej w 1994 roku z inicjatywy prof. Władysława Jewsiewickiego. Przez ponad trzy dekady Komisja stała się ważnym forum badań nad dziejami Polaków na Syberii, relacjami polsko-syberyjskimi, historią zesłań, podróży badawczych, kontaktów naukowych oraz pamięci o polskiej obecności na Wschodzie.

Książka łączy teksty wspomnieniowe, dokumentacyjne i naukowe. Autorzy przedstawiają zarówno historię powstania i działalności Komisji, jak i wybrane problemy badawcze podejmowane przez jej członków: losy zesłańców, polskie badania Syberii, działalność uczonych, kolejarzy, duchownych, rodzin zesłańczych oraz współczesne formy dokumentowania i digitalizacji źródeł. Tom ukazuje ciągłość badań nad polskim Sybirem oraz znaczenie Komisji jako środowiska integrującego badaczy z Polski i zagranicy.

The volume The 30th Anniversary of the Commission for Research on the History of Siberia of the Polish Academy of Sciences presents the achievements of the Commission, established in 1994 on the initiative of Professor Władysław Jewsiewicki. For more than three decades, the Commission has served as an important forum for research into the history of Poles in Siberia, Polish-Siberian relations, deportations, scientific expeditions, scholarly contacts and the memory of the Polish presence in the East.

The book combines memoirs, documentary studies and scholarly articles. The contributors discuss both the origins and activities of the Commission and selected research problems explored by its members: the fate of exiles, Polish studies of Siberia, the work of scholars, railway workers, clergy and deported families, as well as modern methods of documenting and digitising historical sources. The volume highlights the continuity of research on the Polish Siberian experience and the role of the Commission in bringing together scholars from Poland and abroad.

Le volume Le trentième anniversaire de la Commission de recherches sur l’histoire de la Sibérie de l’Académie polonaise des sciences présente les réalisations de cette Commission, fondée en 1994 à l’initiative du professeur Władysław Jewsiewicki. Depuis plus de trois décennies, elle constitue un important lieu de recherche consacré à l’histoire des Polonais en Sibérie, aux relations polono-sibériennes, aux déportations, aux voyages scientifiques, aux contacts savants et à la mémoire de la présence polonaise à l’Est.

L’ouvrage réunit des textes de caractère mémoriel, documentaire et scientifique. Les auteurs y présentent l’histoire de la création et de l’activité de la Commission, ainsi qu’un choix de problèmes étudiés par ses membres : les destins des exilés, les recherches polonaises sur la Sibérie, l’activité des savants, des cheminots, des ecclésiastiques et des familles déportées, ainsi que les formes contemporaines de documentation et de numérisation des sources. Le volume met en lumière la continuité des recherches sur le « Sybir » polonais et le rôle de la Commission comme milieu intégrant des chercheurs de Pologne et de l’étranger.

• Wstęp / Wiesław Caban, Piotr Głuszkowski, Barbara Jędrychowska, Zbigniew J. Wójcik
• Zanim powstała Komisja Badań nad Historią Syberii Komitetu Historii Nauki i Techniki PAN – zapis pamięciowy / Zbigniew J. Wójcik
• KUL-owskie spotkania na Syberii. Niecodzienne przypadki historyka badacza losów polskich zesłańców XIX w. / Eugeniusz Niebelski
• Urywki wspomnień z syberyjskich szlaków. Wieś Despotzinowka / Mariusz Wołos
• Petersburskie badania nad polskim Sybirem: archiwum, biblioteki i miasto w końcu XX w. / Barbara Jędrychowska
• Polscy zesłańcy na Syberii Zachodniej w drugiej połowie XVIII wieku – XIX wieku w oczach Rosjan i ludności syberyjskiej. Ostatni projekt syberyjski / Wiesław Caban
• Moje początki w Komisji Syberyjskiej PAN / Piotr Głuszkowski
• Od osobistych spotkań z sybirakami do naukowych badań ich losów / Małgorzata Ruchniewicz

• „Tron Syberii jest dla mnie niczym”. Jermak w tragedii Piotra Pławilszczikowa / Magdalena Dąbrowska
• Historia (nie)pewnych dzienników, czyli o edytorstwie i badaniach humanistycznych (na przykładzie spuścizny Gustawa Zielińskiego) / Małgorzata Król
• Zesłańcze losy Jadwigi z Kulwieciów Korzonowej w świetle lwowskiej relacji Tadeusza Korzona / Lidia Michalska-Bracha
• Syberyjskie badania Edwarda Piekarskiego nad kulturą i sztuką Sacha (Jakutów) / Karolina Kondracka
• Polscy kolejarze na Kolei Transsyberyjskiej / Marta Czerwieniec-Ivasyk
• Zesłańcze losy Kazimierza Zieleniewskiego i jego potomków / Tomasz Danilecki
• Syberyjskie ślady w kolekcji Leopolis ze zbiorów Muzeum Niepodległości w Warszawie / Jolanta Załęczny
• Sybir przez pryzmat losów jednej z polskich rodzin (1864–1946) / Łukasz Szleszkowski, Ewa Kowalska
• Jak oszukać głód? Zmagania obywateli polskich o przetrwanie na zsyłce w ZSRR w latach 1940–1946 / Albin Głowacki
• Tropami niedźwiedzi z Kraju Chabarowskiego. O pewnej wyprawie myśliwskiej z czasów chruszczowowskiej „pieriestrojki” / Zbigniew Kopeć
• Kartoteka zesłańców postyczniowych na Syberii w Instytucie Historii PAN – digitalizacja, czyli krok w nowoczesność / Mariusz Kulik
• Pod skrzydłami Instytutu Polskiego. „Biblioteka Polsko-Syberyjska” w latach 2017–2025 / Tomasz Ambroziak
• Zamiast posłowia. Komisja Badań nad Historią Syberii Komitetu Historii Nauki i Techniki Polskiej Akademii Nauk (1994–2023). Kilka odsłon / Zbigniew J. Wójcik
• Rossica prof. Zbigniewa Wójcika z lat 1994–2026 / Dorota Kozłowska